آقاى مهدى انصارى قمى ، محقّق نوادر الأخبار ، مىگويند : « فيض ، در اثر پيروىاش از انديشه‌هاى مولى صدر الدّين شيرازى و تأثّرش از فلسفهء اشراقى ، كوششى فراوان در پهنهء عرفان و پيمودن مراتب تصوّف هزينه نمود » . 98 هر چند بىگمان فيض به سبب تأثّرش از حكمت متعاليهء صدرائى و بعد ژرف اشراقى و گرايش نيرومند عرفانى و شهودى موجود در آن ، با دنياى عرفان و سلوك و حتّى به تعبيرى تصوّف پيوندى استوارتر يافت ، به زعم راقم ، آنچه مورد اشارت آقاى انصارى قمى است ، تنها نيروبخش مشى سالكانهء فيض بود . چه وى را از جوانى در اين سبيل گرم‌پوئيها و تازه‌جوئيها بود و هنگامى به شاگردى صدر المتألّهين در آمد كه عالمى رسيده بود . دانستنى است كه فيض كه داماد ملّا صدرا است ، حدود هفده سال از وى كهتر است . صدر المتألّهين به سال 979 يا 980 زاده شد 99 و فيض متولّد 1006 مىباشد . فيض اختصاص ويژه‌اى به ملّا صدرا يافت و « عنوان قلمى / تخلّص شعرى » ى خويش يعنى « فيض » را هم به اشارهء ملّا صدرا برگزيد - همان گونه كه داماد ديگر صدرا ، يعنى ملّا عبد الرزّاق لاهيجى ، « فيّاض » ناميده شد . بااين‌همه نمىتوان گفت كه در انديشه از پيروان صدر المتألّهين است . فيض انديشه‌گرى است مستقلّ و محقّق كه وارث جريانهاى انديشگى گوناگونى است : حديثى ، عرفانى ، فقهى ، فلسفى ، و . . . در روزگار صفوى حركتهاى علمى گوناگونى در جريان و رفتار بود كه فيض از آن ميان از دو حركت اثر فراوان پذيرفت . اين دو حركت كه بىپيوند هم نبودند ، يكى مكتب حكمى اصفهان است كه حكيمانى چون ميرداماد و ملّا صدرا در آن مشاهده مىشوند ، و ديگرى حركت علمى عالمان مهاجر از جبل عامل . پژوهندگان دراين‌باره كه آيا كوچيدن عالمان جبل عاملى به ايران ، مايهء تشديد اخباريگرى بوده يا نه همسو نيستند ؛ 100 و اين ناهمسوئى به زعم بنده بيشتر ناشى از آن است كه معنا و حدود و ثغور اخباريگرى را كمتر تعيين نموده و زين‌رو زبان مشتركى